رشد جسمی
در هشتماهگی، رشد جسمی نوزاد با سرعتی مناسب ادامه دارد و عضلات تنه، دستها و پاها قدرت بیشتری پیدا میکنند. بیشتر نوزادان علاوه بر شیر مادر یا شیرخشک، غذای کمکی متنوعتری مصرف میکنند و مهارت جویدن و بلع بهبود مییابد. برخی دندانهای شیری نیز در این دوره رویش پیدا میکنند.
رشد حرکتی
بیشتر نوزادان بدون کمک بهخوبی مینشینند و بسیاری از آنها خزیدن یا سینهخیز رفتن را آغاز میکنند. ممکن است با گرفتن وسایل یا دست والدین خود را به حالت ایستاده برسانند. اشیا را با مهارت بیشتری برمیدارند، بین دو دست جابهجا میکنند و از انگشتان برای گرفتن اجسام بزرگ استفاده میکنند.
رشد شناختی
طبق نظریه پیاژه، نوزاد در مرحله واکنشهای چرخشی ثانویه قرار دارد و مفهوم ماندگاری شیء بهتدریج در حال شکلگیری است. او متوجه میشود که اشیا حتی اگر از دیدش پنهان شوند، همچنان وجود دارند و ممکن است برای پیدا کردن اسباببازی نیمهپنهان تلاش کند. کنجکاوی، حل مسئله و درک رابطه علت و معلول نسبت به ماههای قبل بیشتر میشود.
رشد گفتار و زبان
آواسازی متنوعتر شده و نوزاد هجاهای تکراری مانند «بابا»، «دادا» و «ماما» را بیشتر بیان میکند، اگرچه معمولاً هنوز معنای مشخصی ندارند. او به نام خود پاسخ میدهد، لحن صدای والدین را تشخیص میدهد و ممکن است برخی واژههای ساده مانند «نه» را درک کند.
رشد اجتماعی
در این سن، نوزاد ارتباط عاطفی قویتری با والدین برقرار میکند و تفاوت بین افراد آشنا و غریبه را بهتر تشخیص میدهد. از بازیهای تعاملی مانند دالی لذت میبرد و برای جلب توجه اطرافیان از لبخند، آواسازی و حرکات بدن استفاده میکند.
رشد هیجانی
اضطراب غریبه ممکن است از این سن آغاز شود و نوزاد در حضور افراد ناآشنا احساس ناراحتی یا بیقراری کند. همچنین هنگام دور شدن والدین ممکن است اعتراض یا گریه نشان دهد. این رفتارها معمولاً بخشی طبیعی از رشد دلبستگی و شناخت کودک هستند.
نیازها و مراقبتها
شیر مادر یا شیرخشک همچنان غذای اصلی نوزاد است و غذای کمکی باید از نظر بافت و تنوع بهتدریج گسترش یابد. با افزایش تحرک کودک، ایمنسازی خانه اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ محافظت از پلهها، پریز برق، داروها و اشیای کوچک ضروری است.
بازی و فعالیتهای مناسب
- بازی دالی (قایمباشک)
- پنهان کردن بخشی از اسباببازی و تشویق کودک به پیدا کردن آن
- بازی با مکعبهای نرم
- خواندن کتابهای تصویری و نام بردن اشیا
- تشویق به خزیدن با قرار دادن اسباببازی کمی دورتر
- تقلید صداها و حالتهای چهره
این فعالیتها به رشد شناختی، زبان، حافظه، حرکت و ارتباط اجتماعی کمک میکنند.
نکات مهم
اجازه دهید کودک آزادانه روی زمین حرکت کند.
خانه را برای خزیدن و ایستادن ایمن کنید.
اضطراب نسبت به غریبهها در این سن معمولاً طبیعی است.
هنگام بازی، نام اشیا و افراد را تکرار کنید.
کودک را به زور در آغوش افراد ناآشنا قرار ندهید.
چه زمانی نگران باشیم؟
رشد جسمی
- رشد نامناسب وزن یا قد
- مشکل در خوردن غذای کمکی یا بلع
رشد حرکتی
- ننشستن بدون کمک
- تلاش نکردن برای حرکت یا خزیدن
- استفاده نکردن از یک سمت بدن
رشد شناختی
- تلاش نکردن برای پیدا کردن اسباببازی نیمهپنهان
- نداشتن کنجکاوی نسبت به محیط
رشد گفتار و زبان
- نداشتن آواسازی هجاهای تکراری
- واکنش ندادن به نام خود یا صداهای آشنا
رشد اجتماعی
برقرار نکردن تماس چشمی
بیتفاوتی نسبت به والدین یا اطرافیان
رشد هیجانی
- نداشتن دلبستگی به مراقب اصلی
- بیتفاوتی کامل نسبت به حضور یا جدایی والدین
نکته علمی (بر اساس کاپلان)
در حدود ۸ ماهگی، مفهوم ماندگاری شیء (Object Permanence) بهتدریج شکل میگیرد. به همین دلیل، اگر اسباببازی را زیر پارچه پنهان کنید، کودک برای پیدا کردن آن تلاش میکند. همین توانایی شناختی باعث میشود هنگام دور شدن والدین نیز متوجه غیبت آنها شود و اضطراب جدایی یا اضطراب غریبه را تجربه کند. این تغییرات نشانه رشد طبیعی حافظه، شناخت و دلبستگی هستند، نه لوس شدن کودک در این ماه، استقلال کودک بیشتر میشود و تعامل او با محیط افزایش مییابد.