اختلالات درسی یا اختلالات یادگیری نوعی از مشکلات روانی-تربیتی هستند که باعث میشوند کودک با وجود داشتن هوش نرمال، در یادگیری مهارتهای خاص دچار مشکل شود. این اختلالات معمولاً در دوران مدرسه مشخص میشوند. در ادامه دستهبندی، ویژگیها و نمونهها آورده شده است:
1- اختلال یادگیری در خواندن (دیسلکسیا)
- سن شایع: ۶–۸ سال (اوایل مدرسه)
- ویژگیها و علائم:
- کندی یا دشواری در خواندن متن
- جابجایی یا حذف حروف و کلمات
- مشکل در درک معنای متن
- اجتناب از فعالیتهای خواندن
2- اختلال یادگیری در نوشتن (دیسگرافیا)
- سن شایع: ۶–۹ سال
- ویژگیها و علائم:
- دستخط ناخوانا یا نامرتب
- مشکلات املایی مکرر
- ناتوانی در نوشتن جملات درست و کامل
- کندی نوشتن نسبت به همسالان
3- اختلال یادگیری در ریاضیات (دیسکالکولیا)
- سن شایع: ۶–۹ سال
- ویژگیها و علائم:
- مشکل در جمع، تفریق، ضرب و تقسیم
- مشکل در درک اعداد و مفهوم زمان
- فراموشی سریع جداول ضرب
- اضطراب و ترس از ریاضی
4- اختلال یادگیری نوشتاری و گفتاری (اختلال زبان یادگیری)
- سن شایع: ۲–۵ سال (ابتدای شکلگیری زبان)
- ویژگیها و علائم:
- تأخیر در گفتار
- استفاده محدود از کلمات یا جملات
- مشکل در درک دستورات کلامی
- اشتباهات مکرر در تلفظ
نکات مهم درباره اختلالات درسی
- هوش کودک معمولاً طبیعی است؛ مشکل در یادگیری مهارت خاص است، نه کمهوشی.
- تشخیص زودهنگام باعث موفقیت بهتر در درمان و آموزش میشود.
- روشهای کمک:
- آموزشهای ویژه و شخصیسازی شده
- استفاده از روشهای دیداری، شنیداری یا حرکتی
- حمایت والدین و معلمان
جدول جامع و مرتب از اختلالات درسی کودکان
همراه با سن شایع، علائم و روشهای مداخله ارائه میکنیم:
| نوع اختلال | سن شایع | علائم رایج | روشهای مداخله و کمک |
| دیسلکسیا (اختلال یادگیری در خواندن) | ۶–۸ سال | – کندی یا دشواری در خواندن – جابجایی یا حذف حروف/کلمات – مشکل در درک متن – اجتناب از خواندن | – آموزش فردی و تمرین خواندن تدریجی – استفاده از روشهای چندحسی (دیداری، شنیداری) – حمایت مدرسه و والدین |
| دیسگرافیا (اختلال یادگیری در نوشتن) | ۶–۹ سال | – دستخط ناخوانا یا نامرتب – مشکلات املایی مکرر – ناتوانی در نوشتن جملات کامل – کندی نوشتن | – تمرین نوشتن منظم و تدریجی – استفاده از ابزار کمکی مثل تختههای نوشتاری یا تایپ – برنامهریزی آموزشی شخصی |
| دیسکالکولیا (اختلال یادگیری در ریاضیات) | ۶–۹ سال | – مشکل در جمع، تفریق، ضرب و تقسیم – فراموشی سریع جداول ضرب – مشکل در درک مفاهیم اعداد و زمان – اضطراب ریاضی | – آموزش مرحلهای و تمرین مکرر – استفاده از بازیها و ابزارهای دیداری – پشتیبانی و کاهش اضطراب در کلاس |
| اختلال زبان یادگیری (SLI) | ۲–۵ سال | – تأخیر در گفتار و واژگان محدود – مشکل در درک دستورات کلامی – اشتباهات مکرر در تلفظ | – کار با گفتار درمانگر – تمرین کلمات و جملات کوتاه – استفاده از تصاویر و بازیهای آموزشی زبانی |
| مشکل توجه و تمرکز (در یادگیری) | ۴–۱۰ سال | – عدم تمرکز در کلاس – فراموشی تکالیف – مشکل در دنبال کردن دستورالعملها | – آموزش مدیریت زمان و برنامهریزی – تقسیم کارها به مراحل کوتاه – همکاری با معلم و استفاده از روشهای چندحسی |